vakoverstijgend project csg de zwijger

Met vakoverstijgend veldwerk beleef je de vakken buiten

Docent Martijn Schox bedacht een vakoverstijgend project waarmee leerlingen het verband zien tussen het vak aardrijkskunde en andere vakken. Lees hoe hij dat heeft aangepakt.

BREED VAK

Leerzaam en voor herhaling vatbaar, zo kijkt Martijn terug op het veldwerk in de Eifel met leerlingen uit de tweede klas vmbo-t/havo. Aardrijkskunde is een breed vak en daarom zocht hij naar een manier om leerlingen te laten zien wat ze eraan hebben. “Tegelijkertijd vind ik het belangrijk dat ze de link leggen tussen alfa- en bètavakken”, vertelt hij. “Wat ze bij aardrijkskunde leren, kunnen ze ook toepassen bij bijvoorbeeld wiskunde of Duits.”

AARDRIJKSKUNDE BUITEN BELEVEN

Het idee ontstond toen Martijn zelf een weekend in de Eifel was en herinneringen ophaalde aan het veldwerk dat hij er voor zijn bachelor deed. “Ik bedacht dat het een prima locatie is om mijn leerlingen aardrijkskunde buiten te laten beleven. De vulkaankrater Papenkaule in de Eifel is bovendien geschikt om de lesstof van verschillende vakken aan de omgeving te koppelen. Door vakoverstijgend samen te werken, konden we ook de kosten drukken.”

GROEN LICHT

Martijn geeft les op CSG Willem de Zwijger in Schoonhoven, waar klassiek onderwijs wordt gegeven. Vakoverstijgende projecten zijn onderdeel van de visie van de school, maar vinden tot nu toe kleinschalig en beperkt plaats. “Voordat ik mijn idee aan de schoolleiding voorlegde, polste ik eerst de animo bij collega’s”, vertelt Martijn. Ook vroeg hij offertes op bij busmaatschappijen en jeugdherbergen. Toen bleek dat het driedaagse veldwerk best betaalbaar was (105 euro per leerling), gaf hij een presentatie aan de schoolleiding.

“Wat leerlingen bij een vak als aardrijkskunde leren, kunnen ze ook toepassen bij andere vakken”

ENTHOUSIAST

In die presentatie legde Martijn het doel van het veldwerk en de meerwaarde van vakoverstijgend onderwijs uit. “We waren als MT meteen enthousiast over dit initiatief”, zegt Arthur Seton, sectordirecteur onderbouw. “Het is een mooie aanvulling op reeds bestaande kleinschalige, vakoverstijgende projecten.” Met een team van zes docenten — Duits, wiskunde, biologie, ICT, lichamelijke opvoeding en natuurlijk aardrijkskunde — werd gebrainstormd over de opzet van het project en de leerdoelen. Die leerdoelen waren namelijk een randvoorwaarde van het MT. Martijn: “Eén van de leerdoelen was bijvoorbeeld bewustwording van het vulkanisch gebied en de gevolgen van een nieuwe uitbarsting. De komende tijd gaan we nog verder nadenken over meer vakspecifieke leerdoelen.”

VLOGGEN

Naast theoretische opdrachten besloten de docenten dat de leerlingen alle opdrachten in een vlog moesten samenvatten. Dat daagde hen uit om op een andere manier met de lesstof bezig te zijn én samen te werken. “Ze ontvangen de leerstof, verwerken het en vatten het in eigen woorden nog eens samen op film”, legt collega Pieter van Hof, docent biologie, uit. “De leerlingen moeten meerdere keren de lesstof bekijken om het goed op film te krijgen. En tijdens het editen en monteren komt de lesstof nog eens voorbij. Daardoor beklijft het nog beter.”

EEN WANDELING OM DE VULKAAN

De leerlingen leerden bijvoorbeeld voor het vak aardrijkskunde meer over het ontstaan van de vulkaankrater terwijl ze voor het vak wiskunde moesten uitrekenen hoeveel kubieke meter water in diezelfde vulkaankrater past. “In groepjes liepen ze om de vulkaan om de omtrek van de krater te meten”, legt Martijn uit. “Zo berekenden ze de diameter en de straal, waarna ze de gezamenlijke uitkomsten in een formule invoerden. Door om de vulkaankrater te wandelen, leerden ze hoe je de inhoud van een oppervlakte berekent.”

EIGENAAR VAN DE LEERSTOF

De leerlingen vonden het fantastisch en praten er maanden later nog steeds over. “Ze hebben iets gedaan wat ze nooit meer vergeten”, zegt Martijn. “Als ik nu vraag hoe het kan dat de Papenkaule vroeger zeebodem was en nu zo hoog ligt, dan weten ze het direct.” Volgens Martijn worden leerlingen door het vakoverstijgende veldwerk meer eigenaar van de leerstof. “Ze zien de theorie in de praktijk en passen het op allerlei manieren toe. Het was niet alleen superleuk en leerzaam voor hen, maar ook voor ons als docent.”

“De leerlingen hebben iets gedaan wat ze nooit meer vergeten”

RAAKVLAKKEN FORMULEREN

Dat het vakoverstijgende veldwerk in de Eifel ook in het nieuwe schooljaar doorgaat, staat al vast. De opgedane ervaringen nemen Martijn en zijn collega’s in de nieuwe voorbereidingen mee. “Voor de pilot hadden we slechts een paar maanden de tijd en nu beginnen we een jaar van tevoren”, zegt Martijn. Omdat de Eifel ook populair is onder Duitse scholen, is de jeugdherberg al gereserveerd. En ze gaan dit keer iets later om winterse omstandigheden te vermijden. “Als we iets later gaan, kunnen we ook grondboringen uitvoeren en ons meer richten op bijvoorbeeld opkomende vegetatie”, aldus de docent biologie.

LEREN OM BETER TE LEREN

Volgens Martijn is het draaien van een vakoverstijgend project ‘work in progress’. “We kregen de kans om het te doen en uit te proberen en nu gaan we het met een kleiner kernteam verbeteren.” De school streeft ernaar dit project een vast onderdeel van het lesaanbod te maken. De docenten willen de inhoud van de vakken meer met elkaar verweven en meer werkvormen bedenken waarmee leerlingen aan de slag kunnen. Martijn: “De vlogs blijven, maar we denken ook aan interviews in het Duits of de koppeling van vegetatie aan de grondsoort. Veldwerk stimuleert leerlingen om iets te doen waardoor ze zich de lesstof eigen kunnen maken. Daardoor leren ze beter te leren.”

Meer weten over de rol van eigenaarschap bij leerlingen?

Lees meer

Deze websites maakt gebruik van cookies

Deze website maakt gebruik van cookies om u een zo goed mogelijke gebruikerservaring te geven. Ga hiermee akkoord door op accepteren te klikken.