feedback leerrendement

Met feedback het leerrendement verhogen

Ruimte voor de leerling om zichzelf te verbeteren, dat is wat docent Reinier Geurts van De Nieuwste School nastreeft. Lees hoe hij werkt met feedback om het leerrendement te verhogen.

Inzicht krijgen

Hoe kan ik op een effectieve manier lesgeven en inzicht krijgen in waar de leerling staat? Op die vraag zocht Reinier Geurts, docent aardrijkskunde en humanics, jaren geleden al het antwoord. Hij vond het werken van paragraaf naar paragraaf met een afsluitend proefwerk niet uitdagend. “Als een leerling een voldoende krijgt, dan denkt hij ‘mooi, het is klaar’”, aldus Reinier. “Maar die voldoende betekent ook dat de leerling een deel van de lesstof niet goed genoeg beheerst. Ik was op zoek naar manieren die eerder dan het afsluitende proefwerk, inzicht geven in waar de leerling staat. Zo bied ik ruimte aan de leerling om zichzelf te verbeteren.”

Formatief evalueren

Op De Nieuwste School heerst een echte feedbackcultuur vanuit de visie dat werken met feedback een krachtig middel is om leren te bevorderen. Feedback is een essentieel onderdeel van formatief evalueren, maar voor Reinier boden de werkboeken onvoldoende ruimte om dat toe te passen. “Ik besloot de werkboeken los te laten en vanuit leerdoelen te gaan werken. Dat biedt namelijk kansen om lesactiviteiten te bedenken waarmee we kunnen evalueren waar de leerling staat en wat er nodig is om het leerdoel te bereiken.”

“Als het leerdoel helder is, kun je laten zien wat goed is en wat beter kan”

Leerlingen houvast geven

Belangrijke voorwaarde van formatief evalueren is dat het leerdoel voor de leerling helder is. Waar mogelijk werkt Reinier met feed up, feedback en feedforward om zijn leerlingen houvast te geven. “De leerling moet weten waar hij naartoe werkt (feed up), hoe hij dat doet (feedback) en wat hij nog moet doen om het doel te behalen (feedforward).” Zonodig reflecteert hij voor, tijdens en na een bepaalde taak op de fases in het leerproces van de leerling. Voorkennis is daarbij een bepalende factor voor succes. Om die te activeren gebruikt Reinier vaak de werkvorm ‘denken-delen-uitwisselen’.

Sleutelvragen

“Ik stel eerst een aantal sleutelvragen over wat we de vorige les hebben gedaan en wat we in de huidige les gaan doen”, legt hij uit. Na een paar minuten te hebben nagedacht over de antwoorden, formuleren de leerlingen met elkaar een gezamenlijk antwoord. “Ze wisselen zo hun kennis en ideeën uit, geven elkaar feedback en leren van én met elkaar”, aldus Reinier. Dat levert ook voor de docent waardevolle informatie op. “Ik weet na slechts tien minuten wat er van de vorige les is blijven hangen en welke leerlingen extra uitleg nodig hebben. Dat helpt om de nieuwe les in te vullen.”

Leerrendement verhogen

Reinier krijgt terug van leerlingen in de eindexamenklas dat ze ’denken-delen-uitwisselen’ heel fijn vinden omdat het inzicht geeft in waar ze staan en wat beter kan. “Leerlingen die eindexamen doen, zijn heel serieus bezig en willen juist dan weten welke stof ze wel of niet voldoende beheersen”, zegt Reinier. “Deze werkvorm is een effectieve methode om het leerrendement te verhogen.”

Verschil maken in de les

Een andere manier om feedback te geven is de Single Point Rubric. In drie kolommen leest de leerling wat het leerdoel of criterium is, wat beter of anders kan en wat er al goed is. “Dit is een eenvoudige maar effectieve werkvorm waarmee je veel verschil in je lessen kunt maken”, aldus Reinier. Wat hij daarbij wil benadrukken, is dat werken met feedback niet extra tijd voor de docent hoeft te kosten. “De frustratie van het vele toetsen en de hoge werkdruk waren immers de reden dat ik mijn lessen effectiever wilde inrichten en minder tijd kwijt wil zijn aan nakijken.” Leerlingen kunnen volgens Reinier ook heel goed voor elkaar de rubric invullen.

Feedback geven en ontvangen

Over nakijken gesproken: Reinier laat leerlingen ook elkaars teksten nakijken en beoordelen. “De opdracht luidt dan bijvoorbeeld dat ze bij alle vage woorden in de tekst om een toelichting moeten vragen. De leerling die de feedback ontvangt, moet dan zelf nadenken over hoe hij de tekst kan verbeteren. Het gaat niet over goed of fout, dus het is voor de leerlingen een prettige manier van feedback geven of ontvangen.”

Onderdeel van het leerproces

Voor leerlingen op De Nieuwste School is feedback geven en ontvangen vanaf de eerste klas tot en met het examenjaar een vanzelfsprekend onderdeel van het leerproces. Toch hebben ze er wel moeite mee als ze erin getraind worden. “Peerfeedback komt eigenlijk niet verder dan het niveau ‘goed gedaan’ of ‘het ziet er mooi uit’”, vertelt Reinier. “Het is dus belangrijk om de leerlingen steeds heel gericht op slechts één of twee aspecten van de opdracht feedback te laten geven, bijvoorbeeld brongebruik of spelling.”

Houd het klein

Tot slot een tip voor docenten die ook meer met feedback willen werken. “Houd het klein en begin met één werkvorm”, zegt Reinier. “Het verandert de cultuur in de les en ik vind dat mijn lessen er effectiever door zijn geworden. De leerlingen zijn zich meer bewust van een gezamenlijke verantwoordelijkheid voor hun leerproces.”

“Laat leerlingen heel gericht op slechts één of twee aspecten van de opdracht feedback geven”

Op vernieuwenderwijs.nl staan meer werkvormen die en methodes die Reinier toepast en waarover hij periodiek artikelen schrijft en publiceert. De Nieuwste School neemt deel aan een innovatietraject van Voortgezet Leren met als thema ‘PLEION: wat betekent je onderwijsconcept voor de organisatieontwikkeling?’.

Deze websites maakt gebruik van cookies

Deze website maakt gebruik van cookies om u een zo goed mogelijke gebruikerservaring te geven. Ga hiermee akkoord door op accepteren te klikken.